ในวันศุกร์ ที่ 15 กันยายน 2560 เวลา 13.30 – 15.30 น. ที่ผ่านมา ศูนย์ยุโรปศึกษาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้จัดงานสัมมนานำเสนอผลงานวิจัยเรื่อง “การดำเนินนโยบายบูรณาการผู้ย้ายถิ่นของสหภาพยุโรป: บทเรียนต่ออาเซียน” โดย รศ.ดร.โกสุมภ์ สายจันทร์ ณ ห้องประชุม 802 ขั้น 8 อาคารเฉลิมราชกุมารี 60 พรรษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  ทั้งนี้ผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดเอกสารประกอบการบรรยายได้ที่: https://goo.gl/F6544g   

รศ.ดร.โกสุมภ์ ได้กล่าวถึงประเด็นของผู้ย้ายถิ่นที่เป็นประเด็นใหญ่ที่ทั่วโลกให้ความสำคัญในศตวรรษที่21 ซึ่งมีความเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นจากสถานการณ์โลกก่อให้เกิดการถกเถียงแลกเปลี่ยนกันอย่างกว้างขวางในสังคมตะวันตก โดย รศ ดร.โกสุมภ์ เริ่มหัวข้อการนำเสนอแลกเปลี่ยนถึง ความหลากหลายทางเชื้อชาติ,ศาสนา,ภาษา,วัฒนธรรม และวิถีการดำรงชีวิต ในสังคมเดียวกันหนึ่งๆ ซึ่งในหัวข้อการย้ายถิ่นฐานนั้นมีความแตกต่างระหว่าง ผู้ย้ายถิ่นกับผู้ลี้ภัย คือ ความสมัครใจและไม่สมัครใจต่อการโยกย้าย และรัฐเองก็สร้างให้เกิดการย้ายถิ่นฐานและในทางกลับกันการย้ายถิ่นก็สามารถสร้างรัฐได้เช่นกัน ซึ่งปัจจัยที่ดึงดูดการย้ายถิ่นระหว่างประเทศ นั้น เกิดได้จากหลายสาเหตุ ยกตัวอย่าง เช่น แรงผลักดันทางเศรษฐกิจ และแรงผลักดันจากการป้องกันความสูญเสียทางชีวิตและทรัพย์สินของปัจเจกที่เกิดขึ้น เป็นต้น

โดยทางผู้ทำวิจัยอธิบายถึงการย้ายถิ่นเข้าสู่ภูมิภาคยุโรปในช่วงรอบทศวรรษที่ผ่านมาในภูมิภาคของทวีปยุโรป เกิดจากความรุนแรงไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกลาง ทางผู้วิจัยได้อธิบายถึงกิจกรรมของสหภาพยุโรปในด้านการบูรณาการผู้ย้ายถิ่นมี 2 ด้าน ด้านแรกได้แก่การกำหนดกฏเกณฑ์ที่ก่อให้เกิดการประสานสอดคล้องกันกับกฎเกณฑ์และมาตรการต่างๆ ของรัฐสมาชิก หรือ Hard Law   ซึ่งประกอบด้วยเครื่องมือ 3 อย่าง คือ 1) Family Reunification Directive 2) Long-Term Residence Directive และ 3) European Fund for Integration อันเป็นกองทุนเพื่อสนับสนุนรัฐสมาชิกในการเพิ่มประสิทธิภาพในการบูรณาการผู้ย้ายถิ่นในสหภาพยุโรป      ในด้านที่สอง มีการพัฒนากลไกที่เรียกว่า Soft Law อันก่อให้เกิดการประสานนโยบายบูรณาการระดับชาติด้วยมาตรการต่างๆ  ที่สหภาพยุโรปได้จัดทำขึ้นในหลายรูปแบบ อาทิเช่น การก่อตั้ง  European Integration Forum  เพื่อเป็นเวทีให้กับองค์กรภาคประชาสังคมได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับปัญหาการบูรณาการผู้ย้ายถิ่น การจัดพิมพ์ Integration Handbooks โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อให้เป็นตัวขับเคลื่อน สำหรับการแลกเปลี่ยนข้อมูลและ Good Practice ฯลฯ   จัดได้ว่าเป็นตัวอย่างหนึ่งของกระบวนการยุโรปภิวัตน์ (Europeanization) อันเป็นกระบวนการที่มีทั้งการสั่งการจากเบื้องบน (top-down) และกระบวนการผลักดันจากเบื้องล่าง (bottom-up) ที่มีความสำคัญทั้งคู่

และทางผู้ทำวิจัยอธิบายถึงการเข้าสู่ตลาดแรงงานและการมีส่วนร่วมของผู้อพยพเป็นอีกมิติหนึ่งของการบูรณาการผู้ย้ายถิ่น  ซึ่งมีความสำคัญต่อสังคมยุโรปมาก ในแง่ที่รัฐบาลมองว่าจะช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านสวัสดิการของผู้ย้ายถิ่น   และที่สำคัญยิ่งกว่านั้นก็คือ ในสังคมที่มีโครงสร้างประชากรที่มีผู้สูงวัยเพิ่มมากขึ้น อัตราการเกิดลดลง และการขาดแคลนแรงงานอย่างสหภาพยุโรป รัฐสมาชิกจะต้องใช้แรงงานที่เข้ามาอยู่ในสังคมของตนให้คุ้มค่าที่สุด ดังนั้นการจัดทำ Integration Right จึงเป็นกุญแจสำคัญสำหรับผู้ย้ายถิ่น รัฐสมาชิก และความสำเร็จของสหภาพยุโรป ตัวอย่างเช่น โครงการบูรณาการความรู้ หรือ Integration Knowledge ที่จัดให้ผู้ย้ายถิ่นก่อนเดินทางเข้าประเทศปลายทางด้วยการทดสอบภาษา โครงการบูรณาการระหว่างที่พำนักอยู่ปีแรกๆ ด้วย Language Class /Civic Knowledge /Professional Integration  และโครงการบูรณาการเพื่อให้ได้บัตรผู้พำนักระยะยาว/ถาวร  ด้วย Orientation การเตรียมความพร้อมก่อนเข้าสู่ตลาดแรงงาน เป็นต้น

ในช่วงท้ายของการสัมมนา ทางศูนย์ยุโรปศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมสัมมนามีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนทรรศนะและมุมมองในเรื่อง พร้อมกับเสนอแนะเนื้อหาที่นักวิจัยสามารถนำไปพิจารณาปรับเพื่อให้งานวิจัยชิ้นนี้มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นเช่นกัน